Asystencja osobista: ustawa przewiduje do 240 godzin miesięcznie

22 października 2026 r. prace parlamentarne nad ustawą były zakończone, a do jej podpisania pozostawała decyzja prezydenta. Harmonogram uruchamiania usług powiązano z ogłoszeniem ustawy. Samo przyjęcie przepisów przez parlament nie oznaczało więc rozpoczęcia udzielania wsparcia na nowych zasadach.

Kto uzyska prawo do pomocy

Dla dorosłych ustawa przewiduje próg co najmniej 80 punktów w ostatecznej decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Warunek wieku obejmuje osoby, które ukończyły 18 lat, ale nie ukończyły 65 lat. Nabycie prawa przed 65. urodzinami pozwala zachować je do końca okresu wskazanego w decyzji. Prawo do asystencji ma być przyznawane na okres od roku do pięciu lat.

Młodzież w wieku 13-17 lat ma zostać objęta asystencją od 1 stycznia 2030 r., w wymiarze 20-80 godzin miesięcznie. Podstawą będzie orzeczenie o niepełnosprawności ze wskazaniami dotyczącymi stałej lub długotrwałej opieki albo pomocy oraz stałego współudziału opiekuna w leczeniu, rehabilitacji i edukacji. Dopuszczono także orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem potrzeby stałej lub długotrwałej opieki albo pomocy.

Terminy wniosków i limity godzin

Pierwszy etap obejmuje dorosłych z co najmniej 90 punktami potrzeby wsparcia. Wnioski będą mogli składać po 12 miesiącach od ogłoszenia ustawy, a korzystać z asystencji po 16 miesiącach, po uzyskaniu ostatecznej decyzji. Dla osób z co najmniej 85 punktami przewidziano składanie wniosków od pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie 17 miesięcy, a prawo do usług najwcześniej od pierwszego dnia miesiąca po upływie 21 miesięcy.

Liczba godzin dla dorosłego użytkownika będzie ustalana na podstawie oceny jego potrzeb. Docelowy przedział zaczyna się od 20 godzin miesięcznie. Dochodzenie do górnego limitu rozłożono na etapy: w 2028 r. maksimum wyniesie 200 godzin, a w 2029 r. 220 godzin miesięcznie.

Wybór asystenta i organizacja usług

Osoba uprawniona ma samodzielnie wybierać asystenta i podmiot organizujący pomoc: właściwy powiat albo organizację pozarządową wpisaną do rejestru realizatorów. Usługi mają być dostępne w każdym powiecie. Ich finansowanie, łącznie z kosztami obsługi, ustawa przypisuje budżetowi państwa.

Zakres asystencji obejmuje codzienne czynności samoobsługowe, przemieszczanie się, komunikowanie z otoczeniem oraz wsparcie podczas pracy i nauki. Ustawa określa wymagania wobec asystentów, szkolenia i superwizję. Przewiduje również wykonywanie określonych czynności medyczno-pielęgnacyjnych, pod warunkiem wcześniejszego specjalistycznego instruktażu.