Rok w nazwie

Warszawski budżet obywatelski na 2027 rok przyjmował projekty od grudnia poprzedzającego rok głosowania. Pruszków otwierał zgłoszenia wiosną roku głosowania. Już sam kalendarz pokazuje, dlaczego nazwa edycji nie wystarcza do ustalenia, kiedy można coś zaproponować. W obu miastach decyzja mieszkańców poprzedza rok, na który przeznaczono realizację zadań. Jednak terminy poszczególnych etapów są różne i trzeba odczytać je z dokumentów konkretnego samorządu.^[1][2]

Ten tekst porównuje opublikowany harmonogram Warszawy ze szczegółową informacją Biuletynu Informacji Publicznej Pruszkowa. Dotyczy edycji na 2027 rok, której terminy zgłoszeń i głosowań już minęły. Służy odtworzeniu procedury oraz rozpoznaniu dokumentów, a nie zachęcaniu do składania spóźnionych wniosków. Warszawska informacja opisuje także zakończone głosowanie. Pruszkowska przedstawia reguły zgłaszania, kontroli, odwołań i wyboru projektów wraz z harmonogramem.^[1][2]

Warszawa wyznaczyła zgłoszenia od 1 grudnia 2025 roku do 13 stycznia 2026 roku. Ocena miała trwać od 14 stycznia do 15 kwietnia, etap odwołań od 15 kwietnia do 20 maja, a przygotowanie głosowania od 21 do 31 maja. Głosowanie odbywało się od 1 do 15 czerwca. Ustalanie wyników zaplanowano do 1 lipca i tego dnia ogłoszono zwycięskie projekty. Realizacja przypada na 2027 rok.^[1]

W Pruszkowie konsultacje projektów z pracownikami urzędu zaplanowano od 4 do 8 maja 2026 roku, a zgłaszanie od 11 maja do 3 czerwca. Później następowały osobne etapy weryfikacji formalnej i szczegółowej, wraz z odwołaniami. Głosowanie wyznaczono od 28 sierpnia do 18 września. Harmonogram wskazał 2 października na ustalenie i publikację wyników oraz 9 października na podanie listy projektów do realizacji.^[2]

Część budżetu i limit projektu

Pruszkowski BIP określa budżet obywatelski jako konsultacje służące włączeniu mieszkańców w decydowanie o wydatkowaniu wyznaczonej części budżetu miasta. Dla omawianej edycji podaje kwotę dwóch milionów pięciuset tysięcy złotych. Odsyła przy tym do uchwały rady miasta z 26 marca 2026 roku. Jest to kwota całej edycji, a nie dopuszczalny koszt pojedynczego pomysłu mieszkańca.^[2]

Środki dzielą się na pulę projektów lokalnych i ogólnomiejskich. Na projekty lokalne przypada 65 procent budżetu obywatelskiego. Pojedynczy projekt lokalny ma limit 100 000 złotych, zaś ogólnomiejski 450 000 złotych. W jednym opisie występują zatem różne wielkości: budżet całej edycji, udział określonej puli oraz górna granica kosztu konkretnego zadania. Nie są to zamienne sposoby zapisania tej samej kwoty.^[2]

Rozróżnienie tych poziomów ma znaczenie już przy kontroli formalnej. Urząd sprawdza, czy koszt realizacji zgłoszonego projektu mieści się w limicie dla pojedynczej propozycji. Następnie podczas weryfikacji szczegółowej ocenia poszczególne koszty i ich urealnioną sumę. Kwota wpisana przez autora jest więc przedmiotem badania. Sama zgodność z pułapem na etapie składania formularza nie kończy oceny kosztów ani nie przesądza o przyjęciu projektu do głosowania.^[2]

Informacja Pruszkowa odwołuje się zarówno do uchwały dotyczącej edycji, jak i regulaminu przyjętego wcześniej. Wskazuje zasady konsultacji z 27 marca 2025 roku oraz harmonogram na rok głosowania. Data starszego regulaminu nie oznacza w tym układzie, że opis dotyczy innej edycji. Strona łączy reguły postępowania z nową kwotą i kalendarzem. Te części dokumentacji pełnią różne funkcje i należy je czytać razem.^[2]

Pomysł i lista poparcia

Projektodawca w Pruszkowie może zgłosić dowolną liczbę projektów lokalnych w obszarze, w którym mieszka, oraz dowolną liczbę projektów ogólnomiejskich. Warunek zamieszkania w danym obszarze jest tu związany z propozycjami lokalnymi. Informacja nie sprowadza udziału mieszkańca do pojedynczego pomysłu. Każde zgłoszenie musi jednak spełnić wymagania formularza, załączników i odpowiedniego limitu kosztowego, niezależnie od liczby pozostałych pomysłów tego samego autora.^[2]

Projekt lokalny wymaga listy poparcia obejmującej co najmniej 30 podpisów mieszkańców obszaru, w którym będzie realizowany. Dla projektu ogólnomiejskiego wymagane jest co najmniej 50 podpisów mieszkańców miasta. Do liczby osób popierających propozycję nie wlicza się jej projektodawców. To osobne zastrzeżenie w zasadach zgłaszania, potrzebne przy odczytywaniu minimalnej liczby podpisów. Podpis autora nie zastępuje podpisu mieszkańca popierającego jego projekt.^[2]

Jeśli propozycję zgłasza więcej niż jedna osoba, kontakt w sprawach projektu prowadzi osoba wymieniona na pierwszym miejscu formularza. Jest to wskazanie organizacyjne dotyczące komunikacji z urzędem. Przy dalszej weryfikacji pojawiają się wezwania do poprawienia braków oraz propozycje zmian, dla których przewidziano krótkie terminy odpowiedzi. Zasady określają więc nie tylko treść pomysłu i poparcie, ale również adresata komunikacji w toku postępowania.^[2]

Zgłoszenie wymaga właściwego formularza i wszystkich wymaganych załączników. Można je przekazać papierowo, w oznaczonej kopercie do kancelarii urzędu w godzinach pracy, albo elektronicznie poprzez udostępnioną przez miasto aplikację. Dla drogi elektronicznej opis wskazuje skany wymaganych załączników. Wybór kanału nie usuwa obowiązku ich przedstawienia. Różni się sposób dostarczenia dokumentów, natomiast wymagania dotyczące poparcia i zgód pozostają częścią opublikowanej procedury.^[2]

Miejsce i zgody

Przy lokalizacji projektu na terenie miejskiej jednostki organizacyjnej trzeba dołączyć zgodę zarządcy nieruchomości na jej udostępnienie. Pruszków wskazuje odpowiedni wzór takiej zgody. Wymóg pokazuje, że miejsce realizacji ma znaczenie dokumentacyjne już przy zgłoszeniu. Sam opis planowanego działania nie zastępuje potwierdzenia dotyczącego terenu. Informacja o tym, gdzie ma powstać rezultat, musi odpowiadać dokumentom wymaganym dla danej sytuacji.^[2]

Osobno opisano projekt nieinwestycyjny na terenie, do którego gmina nie ma tytułu prawnego. W takim przypadku potrzebna jest oferta osoby uprawnionej do rozporządzania nieruchomością. Ma ona zawierać deklarację zawarcia z miastem umowy o udostępnieniu terenu, jeśli projekt zostanie wybrany. Jest to warunkowa deklaracja związana z wynikiem procedury. Nie należy jej utożsamiać ze stwierdzeniem, że miasto już dysponuje daną nieruchomością.^[2]

Jeżeli projekt przewiduje wykorzystanie wskazanego przez projektodawcę utworu, wymagane jest dołączenie zgody jego autora. Opis wymienia także zgodę na nieodpłatne opublikowanie danych w aplikacji oraz zakres danych autora. W dalszym etapie weryfikacji wskazuje już umowę dotyczącą praw majątkowych, praw zależnych albo nieodpłatnej licencji. Procedura rozdziela zatem zgodę dołączaną do zgłoszenia od późniejszego uregulowania praw potrzebnych do wykorzystania utworu.^[2]

Dla małoletniego projektodawcy przewidziano zgodę rodzica lub opiekuna prawnego. To kolejny przykład załącznika zależnego od sytuacji zgłaszającego. Opis procedury nie każe każdemu przedstawiać wszystkich zgód niezależnie od okoliczności. Wymienia warunki, w których dany dokument jest potrzebny: określoną lokalizację, wykorzystanie utworu albo małoletniość autora pomysłu. Czytanie samych nazw załączników bez tych warunków zaciera sens opublikowanych wymagań.^[2]

Co jest publiczne

Po etapie weryfikacji zawartość formularzy wraz z załącznikami podaje się do publicznej wiadomości, z wyłączeniem list poparcia i danych osobowych. Jednocześnie zasady wyraźnie zaznaczają, że wraz z treścią projektu ujawniane są imiona i nazwiska projektodawców. Trzeba zachować obie części tej informacji. Ogólnego wyłączenia danych osobowych nie można odczytywać jako obietnicy, że autor opublikowanego pomysłu pozostanie anonimowy.^[2]

Publiczny charakter procedury obejmuje również wyniki oceny. Pruszków przewiduje publikację informacji o rezultacie weryfikacji formalnej, a po odwołaniach o jej ostatecznym wyniku. Przy negatywnej ocenie szczegółowej do publicznej wiadomości podaje się szczegółowe przyczyny wraz z uzasadnieniem odnoszącym się do kryteriów. Dokumentacja służy więc nie tylko autorowi. Pozwala innym mieszkańcom zobaczyć, dlaczego projekt został dopuszczony albo zatrzymany na danym etapie.^[2]

W harmonogramie Pruszkowa formalne wyniki przypadały na 17 czerwca, odwołania na okres od 18 do 22 czerwca, a ostateczna lista pozytywnie ocenionych formalnie projektów na 30 czerwca. Ocena szczegółowa miała własny późniejszy cykl. Nazwa listy jest zatem równie istotna jak jej data: pozytywny wynik formalny nie jest jeszcze końcowym dopuszczeniem projektu do głosowania ani wyborem zadania do realizacji.^[2]

Kontrola formalna

Weryfikacja formalna obejmuje prawidłowe wypełnienie formularza, w tym wszystkich obowiązkowych pól, termin złożenia i limit kosztu projektu. Odsyła także do wymagań zgłoszenia określonych w regulaminie. Jest to kontrola warunków wejścia do dalszej procedury. Pruszkowski opis wyraźnie stwierdza, że projekty ocenione pozytywnie pod względem formalnym przekazuje się do weryfikacji szczegółowej, która ma szerszy zakres i odrębne kryteria.^[2]

Jeżeli występują wskazane w zasadach braki, projektodawca otrzymuje wezwanie pocztą elektroniczną lub telefonicznie. Ma 3 dni robocze od przekazania wezwania na ich usunięcie. Nieusunięcie braków w terminie prowadzi do negatywnej weryfikacji. Ważne jest określenie dni jako roboczych oraz zdarzenia, od którego biegnie termin. Opis nie mówi po prostu o dowolnych trzech dniach liczonych od zauważenia problemu przez autora.^[2]

Informację o negatywnym wyniku formalnym przekazuje się projektodawcy elektronicznie lub telefonicznie. Odrębnie przewidziano podanie wyników do publicznej wiadomości zgodnie z harmonogramem. Kontakt indywidualny i publikacja listy są więc elementami tego samego etapu, lecz nie zastępują się w opisie. Przy odwołaniu regulamin odwołuje się do dnia podania informacji o wyniku, co wymaga rozróżnienia poszczególnych czynności.^[2]

Weryfikacja szczegółowa

Na kolejnym etapie miasto sprawdza, czy zadanie mieści się w zakresie zadań własnych gminy oraz czy odpowiada prawu. Wymieniono w szczególności prawa innych osób, własność, prawa autorskie i zależne oraz ogólnodostępność. Projekt musi także nadawać się do realizacji w trakcie jednego roku budżetowego. Opis pozwala zobaczyć, że ocena nie dotyczy wyłącznie atrakcyjności pomysłu ani wielkości zebranego poparcia.^[2]

Dla projektów inwestycyjnych badana jest lokalizacja na nieruchomościach stanowiących własność miasta lub pozostających w jego samoistnym posiadaniu. Urząd analizuje techniczne albo technologiczne możliwości realizacji. Ocenia także poszczególne koszty oraz koszty eksploatacji powstałych efektów. Wymagania dotyczą więc zarówno wykonania zadania, jak i utrzymywania jego rezultatu. Sama deklaracja zakupu czy budowy nie wyczerpuje zakresu sprawdzania przewidzianego w procedurze.^[2]

Weryfikacji podlega również zgodność nazwy oraz skróconego opisu z pełnym opisem i kosztem realizacji. To szczególnie użyteczny szczegół dla czytelnika karty projektu. Krótkie hasło ma oddawać istotę całej propozycji. Ocena obejmuje także sprawdzenie, czy urealnione koszty mieszczą się w limicie projektu lokalnego lub ogólnomiejskiego. Zasady łączą zatem komunikatywność przedstawienia pomysłu z jego zakresem i rachunkiem kosztów.^[2]

Po analizie możliwy jest wynik pozytywny, propozycja zmian pozwalających skierować zadanie do głosowania albo wynik negatywny, gdy takich zmian nie da się wprowadzić. Zmiana projektu może dotyczyć kosztów, zakresu lub lokalizacji w sytuacjach opisanych w regulaminie. Jej wprowadzenie wymaga zgody projektodawcy. Procedura nie sprowadza się więc do automatycznej korekty przez urząd bez udziału osoby, która zgłosiła pomysł.^[2]

Uzgodnienie zmian

Jeżeli projekt może zostać zmieniony, autor otrzymuje szczegółowe przyczyny tej potrzeby, uzasadnienie odnoszące się do kryteriów oraz proponowany zakres korekty. Ma 3 dni robocze na zapoznanie się ze zmianami i ustosunkowanie do nich. Ostateczną wersję przygotowuje się w uzgodnieniu z projektodawcą. Jeśli porozumienia nie da się osiągnąć, projekt uznaje się za zweryfikowany negatywnie, zgodnie z opublikowanymi zasadami.^[2]

W przypadku wykorzystania wskazanego utworu trzeba zawrzeć odpowiednią umowę najpóźniej do dnia poprzedzającego ogłoszenie wyniku oceny. Opis dopuszcza przeniesienie praw majątkowych lub zależnych albo nieodpłatną licencję na czas nieokreślony, pod warunkiem wyboru projektu. Jest to konkretny element kontroli prawnej. Poparcie mieszkańców samo w sobie nie zastępuje uregulowania praw do materiału, którego realizacja pomysłu wymaga.^[2]

Pruszków podaje do publicznej wiadomości wynik weryfikacji szczegółowej, ostateczną wersję projektu i urealnione koszty. Przy ocenie negatywnej publikuje szczegółowe przyczyny wraz z uzasadnieniem odnoszącym się do przyjętych kryteriów. Informacja dla mieszkańców obejmuje więc więcej niż samą nazwę propozycji i ocenę. Pozwala odczytać zakres zadania po uzgodnieniach, koszt po analizie oraz powody, które zdecydowały o negatywnym wyniku, jeżeli projekt nie przeszedł tego etapu.^[2]

Odwołanie z uzasadnieniem

Pruszkowski opis przyznaje projektodawcy prawo odwołania od wyniku weryfikacji formalnej oraz szczegółowej. W obu przypadkach wskazuje 3 dni robocze od podania informacji o wyniku odpowiedniego etapu. Odwołanie musi zawierać uzasadnienie. Można je złożyć papierowo w kancelarii urzędu albo elektronicznie na adres podany w oficjalnej informacji. Jest to wyodrębniona procedura, a nie dowolna korespondencja wyrażająca niezadowolenie z oceny.^[2]

Odwołanie rozpatruje Rada Budżetu Obywatelskiego w terminie 5 dni roboczych od jego wniesienia. Na posiedzenie zaprasza projektodawcę oraz prezydenta miasta lub wskazanych pracowników wydziałów odpowiadających za weryfikację. Nieobecność autora nie wstrzymuje rozpatrzenia sprawy. Po odwołaniu projekt może uzyskać ocenę pozytywną albo negatywną. Samo wniesienie pisma nie przesądza więc o zmianie pierwotnego wyniku.^[2]

Prezydent informuje projektodawcę o rezultacie postępowania odwoławczego w terminie 3 dni roboczych od rozpatrzenia sprawy przez radę. Zasady określają ustalenia tego postępowania jako ostateczne. Przy ocenie szczegółowej harmonogram przewidywał składanie odwołań od 12 do 14 sierpnia i rozpatrywanie od 17 do 21 sierpnia. Ogólna reguła terminów funkcjonuje tu obok kalendarza konkretnej edycji, który wskazuje dni poszczególnych etapów.^[2]

Punkty i wybór

W Pruszkowie każdy mieszkaniec może głosować tylko raz. Dysponuje 10 punktami na projekty lokalne i 10 punktami na ogólnomiejskie. W każdej z tych grup rozdziela je w dowolnym podziale między dowolną liczbę wybranych projektów. Liczbę przyznanych punktów wpisuje przy tytułach na karcie. Opis nie utożsamia zatem udziału w głosowaniu z zaznaczeniem jednego ulubionego zadania z całej listy.^[2]

Karta obejmuje imię i nazwisko oraz adres zamieszkania, a w wersji papierowej również podpis. Głos papierowy składa się do urny w punktach wyznaczonych przez prezydenta i podanych do publicznej wiadomości. Dostępna jest także aplikacja elektroniczna. Kolejność projektów ustala publiczne losowanie. Projekty ogólnomiejskie mają być umieszczone przed lokalnymi, co jest kolejną informacją potrzebną do zrozumienia układu karty.^[2]

Wybór zadań do realizacji odbywa się z zastosowaniem metody równych udziałów z elastycznymi płatnościami. BIP nazywa ją proporcjonalną metodą liczenia głosów i podaje współczynnik gwarancji dla projektów lokalnych wynoszący 75 procent. Pełny opis znajduje się w załączniku do regulaminu. Nie odtwarzam tu algorytmu na podstawie samej nazwy. Strona wskazuje osobny dokument jako miejsce, w którym opisano sposób wyboru.^[2]

Wynik i realizacja

Warszawska informacja przedstawia udział 55 366 osób w głosowaniu oraz podaje, że 99 procent głosów oddano elektronicznie. Mieszkańcy wybierali spośród 1185 projektów. Te wartości opisują różne elementy procesu: uczestników, kanał oddawania głosu i liczbę dostępnych propozycji. Żadna z nich sama nie jest miarą tego, ile zadań już wykonano. Harmonogram oddziela ogłoszenie wyniku od rozpoczęcia realizacji w kolejnym roku.^[1]

Wśród zwycięskich warszawskich propozycji informacja wymienia zieleń, infrastrukturę rowerową, doposażenie oddziałów ginekologiczno-położniczych, zajęcia psychologiczne dla dzieci i młodzieży, zakup książek i audiobooków oraz wydarzenia kulturalne. Zakres przedmiotowy jest więc szeroki. Nie oznacza to jednak, że można przenieść wszystkie reguły przygotowania i wyboru takich zadań do innego miasta. Pruszkowski dokument pokazuje własne pule, progi, kryteria i sposób głosowania.^[1]

Pruszków publikuje osobno wyniki weryfikacji formalnej, ostateczną listę po odwołaniach, wyniki oceny szczegółowej i listę projektów do realizacji. Jego zasady obejmują zarówno sprawdzenie dokumentów, jak i głosowanie z podziałem punktów między propozycje. Warszawa opisuje głosowanie w czerwcu i ogłoszenie wyników w lipcu, natomiast realizację wybranych projektów przypisuje do 2027 roku. Dokumenty obu miast rozdzielają zatem przedstawienie pomysłów, ich ocenę oraz wybór od późniejszego wykonania. ^[1][2]

Czytanie dokumentacji

Pruszkowski harmonogram rozdziela publikację listy do głosowania oraz wskazanie punktów głosowania. Obie czynności przewidziano na 27 sierpnia, po losowaniu kolejności projektów dzień wcześniej. Mieszkaniec otrzymuje więc osobno informację o tym, na co może głosować, i gdzie można przekazać papierową kartę. Te praktyczne szczegóły wynikają z kalendarza, podczas gdy sam regulamin opisuje dopuszczalne formy oddawania głosu i zawartość karty.^[2]

Podobne rozdzielenie dotyczy kontaktu przed złożeniem pomysłu. W Pruszkowie konsultacje z pracownikami urzędu zaplanowano przed otwarciem zgłoszeń i nazwano wsparciem na etapie przygotowania. Nie są w harmonogramie tym samym co późniejsza weryfikacja formalna czy szczegółowa. Rozmowa o przygotowaniu projektu, złożenie dokumentów i urzędowa ocena mają własne miejsca w procesie. Dokument nie przedstawia konsultacji jako zastępstwa wymaganej procedury zgłoszenia.^[2]

Lista załączników ułatwia rozpoznanie, którego dokumentu wymaga określona sytuacja. Regulamin wskazuje osobne wzory formularza projektu, zgody zarządcy, oferty dotyczącej udostępnienia nieruchomości, zgody autora utworu oraz zgody rodzica lub opiekuna. Każdy z tych dokumentów odpowiada innemu warunkowi opisanemu w treści zasad. Samo zebranie poparcia nie wyczerpuje więc dokumentacji propozycji, której lokalizacja albo sposób realizacji wymagają dodatkowych potwierdzeń.^[2]

Także podczas oceny można śledzić, co konkretnie zostało zmienione. Pruszków przewiduje upublicznienie ostatecznej wersji projektu i urealnionych kosztów, a propozycję zmian ma uzasadniać przez odniesienie do kryteriów. Te zapisy pozwalają odróżnić pierwotny wniosek od wersji dopuszczonej po uzgodnieniu. Informacja o projekcie obecnym na karcie może zatem dotyczyć treści, która przeszła opisaną procedurę korekty, zamiast powtarzać niezmienione zgłoszenie początkowe.^[2]

Warszawska strona odsyła natomiast do pełnych wyników oraz udostępnia odsyłacze do wcześniejszych edycji i ich realizacji. Rozdzielenie tych zasobów odpowiada harmonogramowi: wynik głosowania dotyczy wybranych propozycji, zaś realizacje opisują wykonanie w przypisanym roku. Przy powrocie do pomysłu po głosowaniu trzeba zachować to rozróżnienie. Samo znalezienie nazwy wśród zwycięzców nie dostarcza jeszcze opisu zakończonych prac, zakupów lub przeprowadzonych zajęć.^[1]

Oba źródła pokazują więc potrzebę czytania więcej niż jednego komunikatu. Warszawski harmonogram i informacja o wynikach porządkują terminy oraz wybór mieszkańców. Pruszkowski opis dołącza do kalendarza szczegółowe warunki wniosku, weryfikacji i głosowania oraz odsyła do regulaminu z załącznikami. To dokumenty wskazują właściwą ścieżkę dla danej edycji. Ogólne hasło budżetu obywatelskiego nie zastępuje nazw etapów, warunków ani terminów zapisanych przez konkretne miasto.^[1][2]

Źródła

• https://warszawa19115.pl/-/bud%C5%BCet-obywatelski-na-2027-r. - odczyt 2026-10-18
• https://bip.um.pruszkow.pl/artykul/794/10252/bo2027-xi-edycja - odczyt 2026-10-18

Czy te liczby można porównać?