HICP: zmiany klasyfikacji i roku odniesienia
Piotr Olszewski |
GUS opisuje metodologię zharmonizowanego wskaźnika cen konsumpcyjnych oraz zmiany w jego prezentacji od 2026 r. Dane za styczeń 2026 r. Eurostat opublikował w lutym. Nowa klasyfikacja i podstawa indeksu objęły także przeliczone szeregi historyczne.
HICP obliczają państwa członkowskie Unii Europejskiej według ujednoliconej metodologii. W Polsce wskaźnik jest opracowywany od 1997 r. i stanowi podstawę oceny stabilności cen w ramach kryterium inflacyjnego określonego w Traktacie z Maastricht. GUS zaznacza, że dane historyczne mogą ulegać zmianom w związku z modyfikacją metodologii.
Polski HICP opiera się na obserwacji zmian cen reprezentantów towarów i usług konsumpcyjnych. System wag odzwierciedla strukturę spożycia indywidualnego gospodarstw domowych, wyznaczaną z wykorzystaniem statystyki rachunków narodowych sprzed dwóch lat. Rok danych wykorzystanych do ustalenia wag może więc różnić się od roku, którego dotyczą publikowane wyniki.
Towary i usługi porządkuje się według Klasyfikacji Spożycia Indywidualnego według Celu, czyli COICOP. W Polsce do 2013 r. obowiązywała klasyfikacja COICOP/HICP, a od 2014 r. ECOICOP. Eurostat wprowadził COICOP 2018, określaną też jako ECOICOP wersja 2, dla danych począwszy od stycznia 2026 r.
Od danych za styczeń 2026 r. obowiązuje rok odniesienia 2025, zapisywany jako 2025=100. Zastąpił on podstawę 2015=100. Wskaźnik z taką podstawą odnosi się do przyjętego poziomu bazowego; sama liczba 100 nie informuje o zmianie cen w konkretnym miesiącu. Eurostat przeliczył również dane za wcześniejsze okresy.
Wcześniejsza zmiana podstawy nastąpiła wraz z danymi za styczeń 2016 r. Wówczas 2015=100 zastąpiło 2005=100, a przeliczeniem objęto także wcześniejsze okresy. GUS podaje, że baza Eurostatu udostępnia serie ECOICOP z podstawami 2015=100, 2005=100 i 1996=100. Przy korzystaniu z danych warto zatem sprawdzić zarówno klasyfikację, jak i rok odniesienia.
Dane według COICOP 2018 są dostępne w bazie Eurostatu w układach z podstawą 2025=100 oraz 2015=100. Od 2026 r. wartości wskaźnika z podstawą 2025=100 prezentowane są tam z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku. GUS wskazuje bezpośrednie odnośniki do danych dla Polski, a dotychczasowe tablice nie są już prezentowane na stronie urzędu.
Baza Eurostatu obejmuje miesięczne wskaźniki oraz procentowe miary zmian cen. Można porównywać miesiąc z miesiącem poprzednim, miesiąc z analogicznym miesiącem poprzedniego roku albo korzystać z 12-miesięcznej średniej ruchomej. Udostępniony jest także system wag. Każda z tych serii odpowiada innemu sposobowi prezentacji, dlatego ważne jest sprawdzenie wybranego miernika.
Strona GUS podaje, że dane za styczeń 2026 r. Eurostat opublikował w lutym tego samego roku. Są to osobno okres, którego dotyczą dane, i termin ich publikacji. Przytoczona informacja opisuje metodologię, klasyfikacje oraz dostęp do szeregów, ale nie zawiera bieżącej wartości HICP.
Źródła
- https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ceny-handel/wskazniki-cen/zharmonizowane-wskazniki-cen-konsumpcyjnych-hicp,10,1.html - odczyt 2026-10-19
Tekst przygotowany z pomocą AI. Twierdzenia i liczby porównano ze źródłami w osobnym audycie przed publikacją.